Бонустармен алаяқтық: мекеменің адалдық бағдарламасын қалай қорғауға болады

Қонақ сатып алған тауарын төлейді, кассир чекті жабады, ал адалдық бағдарламасы тағы бір транзакцияны тіркейді. Сырттай бәрі қалыпты көрінеді. Бірақ сатып алуға қызметкердің картасы қосылса, бонустарды ақша төлеген адам емес, басқа адам алады. Бонустармен алаяқтық осылай басталуы мүмкін.

Loyallyst клиенттерінің бірі 24 нүктеден тұратын желісінде осындай схема болғанын айтты. 90 күн ішінде қызметкерлердің карталарында өзге адамдардың сатып алуларынан 200 мың гривнадан астам бонус жиналған. Клиенттің айтуынша, кейін осы бонустардың көп бөлігі келесі қонақтар төлеген қолма-қол ақшаны иемдену үшін пайдаланылған.

Мұндай жағдайларды байқау үшін бонустардың есептелуін, жұмсалуын және операциялар жиілігін бақылау қажет. Теріс пайдаланудың үш сценарийін және Loyallyst антифрод ескертулері тексеруге тұрарлық белсенділікті қалай анықтайтынын қарастырайық.

Жеңілдіктер мен бонустық карталар қалай теріс пайдаланылады

Адалдық бағдарламасы қонақты өзінің сатып алулары үшін марапаттауы керек. Алайда кассир сатып алушының хабарынсыз басқа картаны қосуы немесе қызметкерге арналған жеңілдікті қолдануы мүмкін. Іс жүзінде бұл былай көрінеді.

1. Қызметкер жеңілдігін басқа қонақтың сатып алуына қолдану

Мекеме қызметкерлерге жеке сатып алуларына жеңілдік береді. Бірақ қызметкер оны толық соманы төлеп қойған қонақтың тапсырысына қолданып, айырмасын өзіне алады.

Мысал ретінде мына жағдайды қарастырайық. Сомалар мен жеңілдік пайызы шартты түрде берілген.

1. Қонақ шот сұрайды. Даяшы тапсырыстың толық құны көрсетілген 1 000 гривналық алдын ала шот әкеледі.
2. Қонақ даяшыға 1 000 гривнаны қолма-қол береді. Қонақ үшін тапсырыс төленді, ол ешқандай жеңілдік алған жоқ.
3. Сатуды түпкілікті жаппас бұрын даяшы алдын ала есепті жойып, осы тапсырысқа өзінің қызметкер жеңілдігін, мысалы 20%, қолданады.
4. Соңғы чек 800 гривнаға рәсімделеді. Қызметкер кассаға дәл осы соманы береді.
5. Қонақтың ақшасынан қалған 200 гривнаны даяшы өзіне қалдырады.

Нәтиже: қонақ 1 000 гривна төледі, кассада 800 гривна есепке алынды, ал 200 гривнаны қызметкер иемденді. Жүйеде бұл айырма берілген жеңілдік болып көрінеді.

Даяшы жеңілдікті ақшаны алғаннан кейін, бірақ сатуды жапқанға дейін қосады. Сондықтан қонақ көрген алдын ала шоттағы сома соңғы чектен өзгеше болады.

Нені тексеру керек: қызметкер жеңілдігі қай тапсырыстарға қолданылғанын, оларды кім жапқанын және қалай төленгенін. Кассалық жүйе өзгерістер тарихын сақтаса, жеңілдіктің алдын ала шот басылғаннан кейін қосылғанын да тексеріңіз. Ол үшін кассалық деректер мен жеңілдіктер туралы есептер керек; төменде сипатталған бонустық ескертулер мұндай операцияларды бөлек тексермейді.

Жойылған тапсырыстарды да қараңыз: оларды кім, қашан және қандай себеппен жойған? Жою жай ғана қатені түзету болуы мүмкін. Бір қызметкерде түсінікті себепсіз қайталанатын жағдайлар тексеруге негіз болады. Операция уақытын бейнежазбалармен және тапсырыс тарихымен салыстырыңыз.

2. Өзге адамдардың сатып алуларынан өз картасына бонус жинау

Бұл схеманың екі кезеңі бар: алдымен қызметкер басқа адамдардың сатып алуларынан бонус жинайды, кейін оны қолма-қол ақшаны иемдену үшін пайдаланады.

Шартты мысал: бағдарлама сатып алу құнының 10%-ын бонуспен есептейді, ал жұмсау кезінде 1 бонус 1 гривнаға тең.

1. Қонақ 500 гривнаға сатып алады және адалдық картасы жоқ екенін айтады.
2. Кассир чекке өз картасын қосады. Қонақ сатып алуын төлейді, ал 50 бонусты қызметкер алады.
3. Осындай он сатып алудан кейін картада 500 бонус жиналады.
4. Басқа қонақ 1 000 гривналық шот алып, осы соманы қолма-қол береді.
5. Бағдарлама ережелері рұқсат етсе, кассир 500 гривнаны өз картасындағы бонуспен, ал 500 гривнаны қолма-қол төлейді. Қонақ берген мың гривнаның тек 500 гривнасы кассаға түседі, қалғанын қызметкер иемденеді.

Қонақ толық құнды төледі. Жүйеде сатып алудың бір бөлігі бонуспен төленген. Қызметкер дәл сол сомадағы қолма-қол ақшаны өзіне алған. Бонус жұмсау көлемі үлкен де, шағын, бірақ тұрақты да болуы мүмкін.

Нені тексеру керек: бір картадағы көп сатып алу, әдеттен тыс үлкен есептеулер, қайталанатын бонус жұмсаулар және операциялар арасындағы қысқа аралықтар. Бонустардың бүкіл жолын: олар есептелген сатып алулардан бастап, пайдаланылған чектерге дейін қадағалау қажет.

Кассада нені өзгертуді ұсынамыз. Қонақ картасын немесе телефонындағы кодты көрсетеді, кассир оны сканерлейді — карта чекке осылай қосылады. Касса баптаулары мүмкіндік берсе, басқа тәсілдерді: телефон не карта нөмірін енгізуді және қонақты тізімнен таңдауды өшіріңіз.

Кассир телефон нөмірін енгізе алса, өз нөмірін есте сақтап, қонақтардың сатып алуларына өз картасын қоса алады. Сырттай бұл кассадағы қалыпты жұмысқа ұқсайды.

Сканерлеу үшін кассир картаны немесе телефонды сканерге жақындатуы керек. Сканерді кассаның жанына камера осы әрекетті көретіндей орналастырыңыз. Сонда тексеру кезінде бонус есептелген сәтті бейнежазбадан тауып, кассада не болғанын көруге болады.

Мысалы, қонақ карта не телефон көрсетпесе де, чекте бонус есептелген. Жазбаны қарап, әкімші кассирдің сканерге өз телефонын немесе код жазылған басқа затты жақындатқанын тексере алады.

Кассир өз картасын әлі де сканерлей алады. Айырмашылығы — енді ол бейнежазбадан тексеруге болатын көзге көрінетін әрекет жасауы керек.

3. Бонустарды туыстар мен таныстардың карталарына бөлу

Қызметкерлер таныстарына немесе туыстарына тіркелген бірнеше картаны пайдаланып, желінің әртүрлі мекемелерінде сатып алуларды өткізуі мүмкін. Мысалы, бүгін бонус бір картаға, ертең басқа картаға есептеліп, өзге нүктеде жұмсалады. Әр картадағы операция аз болғандықтан, белгіленген шек іске қосылмауы мүмкін.

Тексеруді бонус жұмсаудан бастаған дұрыс: көп бонус қай жерде пайдаланылады, қандай карталар қатысады және олардың балансы қалай жиналды? Нүктелерді сату көлемін ескере отырып салыстыру керек: келушісі көп мекемеде бонус жұмсау көлемінің жоғары болуы өздігінен ештеңені дәлелдемейді.

Нені тексеру керек: әр нүктеде қанша бонус жұмсалғанын және сатудың қандай бөлігі солармен төленгенін. Содан кейін бонус жұмсалған карталарды ашыңыз: бонустар қай жерде есептелген және сол кезде кассада кім жұмыс істеген? Бонус тарихы, кассалық деректер және ауысым кестелері қажет болады. Ескерту тексеруге арналған жеке картаны табуға көмектеседі; басқа карталармен байланысын қосымша іздеу керек.

Кейс: 24 нүктелі желіде 90 күнде 200 мың гривнадан астам бонус

Loyallyst клиенті қызметкерлердің бонустық карталарын қосудан тұратын схеманы сипаттады. Бонустар адалдық картасы жоқ қонақтардың сатып алуларынан жиналып, кейінгі қолма-қол төлемдер кезінде жұмсалған.

Клиент өкілінің айтуынша, 90 күн ішінде осындай есептеулердің сомасы 24 нүктеден тұратын бүкіл желі бойынша 200 мың гривнадан асқан. Жиналған бонустардың көп бөлігі қолма-қол ақшаны иемдену үшін пайдаланылған. Кей қызметкерлер бүкіл сатып алуды бонуспен жапқан, басқалары көзге түспеу үшін шағын бөліктерін ғана төлеген.

Осы қарқын сақталса, схема аясындағы жылдық есептеулер көлемі 800 мың гривнадан асуы мүмкін еді. Бұл — 90 күндік деректерге негізделген есептік болжам, расталған жылдық шығын емес.

Тек бір реттік үлкен бонус жұмсауларды тексерсеңіз, ондаған шағын операцияны өткізіп алуыңыз мүмкін. Сондықтан таңдалған кезеңде картадан жалпы қанша бонус жұмсалғанын да қараңыз.

Бұл оқиғаны бөлек талдадық: 24 нүктелі желінің қызметкерлері өзге адамдардың сатып алуларынан бонустарды қалай жинаған. Онда жылына 800 мың гривнадан астам деген бағалаудың қалай есептелгенін де көрсеттік.

Loyallyst антифрод ескертулері қандай белсенділікті анықтайды

Антифрод ескертуі бапталған ереженің іске қосылғанын хабарлайды: мысалы, қонақ тым көп сатып алу жасады немесе белгіленген шектен артық бонус жұмсады. Әкімші осы жағдайды ашып, не болғанын тексереді.

Loyallyst аяқталған транзакцияларды күніне бір рет тексереді, кассадағы төлем кезінде емес. Тек балансты жаңартатын операциялар бұл тексеруге кірмейді.

Ережелердің төрт түрі қолжетімді:

Төрт тексерудің бәрін бірден қосудың қажеті жоқ: әрқайсысының жеке шегі бар және бөлек қосылады. Ескертуде қандай карта белгі бергені, қай кезеңде және көрсеткіштің шектен қаншалықты асқаны көрінеді.

Шектер мен бонус жұмсау ережелерін қалай баптауға болады

Бонус есептеу және бонус жұмсау ережелері қонақтың қанша алатынын және жұмсай алатынын анықтайды. Ескерту шегі — басқа баптау: ол әкімшіге операцияларды қашан тексеру керектігін белгілейді. Мысалы, чектің жартысын бонуспен төлеуге рұқсат беру және бір күндегі көп бонус жұмсалғанын хабарлау — екі бөлек міндет.

Мекемеңіздің қалыпты клиенттік мінез-құлқынан бастаңыз:

1. Сатып алу тарихын қараңыз. Әдеттегі келу жиілігін, бонус есептеу және жұмсау сомаларын бағалаңыз. Тек орташа көрсеткіштерді емес, тұрақты қонақтарды да ескеріңіз.
2. Бағдарлама шарттарын ескеріңіз. Бонус есептеу пайызы, акциялар және бонуспен төлеуге рұқсат етілген үлес күтілетін сомаларға әсер етеді.
3. Бастапқы шектерді белгілеңіз. Мысалы, екі күнде бес сатып алу бір мекемеде тексеруге себеп, ал басқасында қалыпты мінез-құлық болуы мүмкін. Бұл — шарттың мысалы, әмбебап норма емес.
4. Алдыңғы деректерді тексеріңіз. Loyallyst жүйесінде соңғы үш айды тексеріп, таңдалған ережелерге қандай жағдайлар сәйкес келетінін бағалауға болады.
5. Алғашқы тексерулерден кейін шектерді қайта қараңыз. Қос бонус акциясын бастап, үлкен есептеулер туралы көп ескерту алдыңыз делік. Оларды акция шарттарымен салыстырыңыз: жаңа жағдай үшін шек тым төмен болуы мүмкін. Ал бұрыннан күмәнді карта ешқандай белгі бермесе, онда не болғанын — жиі сатып алу, үлкен есептеу немесе бонус жұмсауды — қарап, сәйкес ережені тексеріңіз.

Шартты мысал: есептеу мөлшерлемесі 10% болса, 500 гривналық сатып алу 50 гривна бонус береді. Сондықтан есептеу шегін сатып алу сомасымен және бағдарлама механикасымен бірге бағалау қажет. Осы контекстсіз «50 гривна» саны аз нәрсені білдіреді.

Марапаттау механизмін қайта қарасаңыз, бонустар мен жеңілдіктердің экономикасын бөлек талдаңыз. Қызметкерлерді бақылау үшін қызметтік жеңілдіктерді кім пайдалана алатынын, қандай сатып алуларға қолданылатынын және ерекше жағдайларды кім тексеретінін жазып қойыңыз.

Ескерту алғаннан кейін не істеу керек

«Антифрод ескертулері» бөліміндегі шешілмеген жағдайларды ашыңыз. Кезең және түр бойынша сүзгілер керегін табуға көмектеседі. Әр белгі бойынша бірнеше қадамнан өтіңіз:

1. Клиент карточкасын ашыңыз. Сатып алуларды, бонус есептеу мен жұмсауларды, күндер мен уақыттарды қараңыз.
2. Қалыпты түсіндірмелерді тексеріңіз. Қонақ әріптестеріне сатып алуы, акцияны пайдалануы немесе ұзақ жиналған бонустарын жұмсауы мүмкін.
3. Күмәнді операцияларды кассалық деректермен салыстырыңыз. Жүйелеріңізде деректер болса, чектерді, төлем тәсілін, нүктелерді және қызметкер ауысымдарын тексеріңіз.
4. Тексеру нәтижесін жазыңыз. Команданың жұмыс журналында немесе кестесінде нені тексеріп, нені анықтағаныңызды көрсетіңіз. Белгі қайталанса, талдау оңайырақ болады.
5. Қаралған ескертуді «Шешілді» деп белгілеңіз. Ол тарихта қалады, бірақ шешілмегендер тізімінен жоғалады.

Қысқа уақытта бірнеше сатып алу бір қонақтың командасына берген тапсырыстары болуы мүмкін. Ал бір карта ауысым бойы жүйелі түрде сатып алуларды жинап, қолма-қол төлемдер кезінде тұрақты бонус жұмсаса, деректерді егжей-тегжейлі салыстыру қажет. Сәйкестіктің өзі айыптауға жеткіліксіз.

Telegram хабарламаларын қалай алуға болады

Жаңа ескертулерді команданың Telegram чатына жіберуге болады. Ол үшін ботты қосып, чатты таңдап, сынақ хабарламасымен жеткізілетінін тексеріңіз.

Хабарламада белгіге себеп болған көрсеткіш пен белгіленген шек көрінеді. Сол жерден ескертулер бөліміне өтуге болады. Хабарламалар чатта жауапсыз қалмауы үшін оларды қарап, операцияларды тексеретін адамды тағайындаңыз.

Теріс пайдалану мүмкіндігін қалай азайтуға болады

Ескертулермен қатар кассада жұмыс істеу ережелері қажет: тапсырысты кім жоя алады, жеңілдік береді немесе карта тіркейді? Төмендегі шектеулердің қайсысын кассалық жүйеңіз қолдайтынын тексеріңіз. Бұлар бөлек баптаулар, сипатталған бонустық ескертулерге кірмейді.

Жою мен жеңілдік беру құқықтарын бөліңіз

Тапсырыстарды жою және стандартты емес жеңілдіктерді мақұлдау құқығын ауысым жетекшісіне немесе басшыға қалдырыңыз. Қызметкер өзгерту себебін көрсетуі керек. Бірдей ерекше жағдайлар қайталанса, оларды бөлек талдаңыз.

Кассалық жүйе жою, тауар позицияларын алып тастау және жеңілдіктерді өзгерту туралы жедел хабарламаларды қолдаса, оларды жауапты адамға баптаңыз. Бұл — кассалық әрекеттерді бөлек бақылау; күнделікті бонус ескертулері оны алмастырмайды.

Карталарды тіркеу мен пайдалануды қайта қараңыз

Мүмкін болса, бағдарламаға қонақтың өзі тіркелсін, ал карта чекке сканерлеу арқылы қосылсын. Қызметкерге қолмен тіркеу не профильді өзгерту қажет болса, оған кімнің құқығы барын және әрекеттер қалай тексерілетінін анықтаңыз. Шектеулер қонаққа бағдарламаны пайдаланудың түсінікті жолын сақтауы керек.

Қызметкерлердің карталарын бөлек есепке алып, пайдалану ережелерін орнатыңыз. Жүйе топтар немесе белгілерді қолдаса, соларды пайдаланыңыз. Бұл қызметкерлердің жеке карталарын тексеруді жеңілдетеді, бірақ таныстары мен туыстарының карталарын автоматты түрде анықтамайды.

Лимиттерді операцияларды тексерумен үйлестіріңіз

Тиісті баптаулар болса, бір картаға бір күнде бонус есептеу санын және чектің бонуспен төлеуге болатын үлесін шектеуге болады. Мәндерді қонақтардың қалыпты сатып алулары мен уәде етілген бағдарлама шарттарын ескеріп таңдаңыз.

Бонуспен төлеу лимиті бір чектегі ықтимал жұмсау сомасын азайтады, бірақ қайталанатын шағын жұмсаулар тәуекелін жоймайды. Сондықтан ол кезеңдегі жалпы соманы бақылауды толықтыруы тиіс.

Тексеруге жауапты адамды тағайындаңыз

Ескертулерді кім қарайтынын, кассалық операцияларды салыстыратынын және қайталанатын жағдайларға оралатынын келісіңіз. Бейнежазбалар мен ауысым деректері қолжетімді кезде белгілерді уақтылы тексеріңіз. Қолжетімділік құқықтары мен баптауларды да кезең-кезеңімен қайта қараңыз: ауытқуларға теріс пайдалану емес, есеп қателері немесе дұрыс емес ережелер себеп болуы мүмкін.

Қолда бар транзакцияларды тексеруден бастаңыз

Өз сатып алу тарихыңыздан бастаңыз: Loyallyst жүйесінде антифрод ережелерін баптап, соңғы үш айды тексеріңіз. Табылған жағдайларды қарап, чектермен салыстырыңыз және қажет болса шектерді өзгертіңіз. Желіңіз болса, нүктелер арасындағы бонус жұмсауды да салыстырыңыз.

Мекемеңізде тексеруді қалай ұйымдастыруға болатынын білгіңіз келе ме? Loyallyst командасына хабарласып, бонустық бағдарламаңызға арналған баптауларды талқылаңыз.